شما اینجا هستید: Home بخش های اصلی مصـاحبـه و گزارش یئنی گاموح باشقانی دکتر لطیف حسنی نین، تریبون سیته سی ایله دانیشیقی

یئنی گاموح باشقانی دکتر لطیف حسنی نین، تریبون سیته سی ایله دانیشیقی

.  ايلك اٶنجه خواهيش ائديرم اٶزونوزو، ايسته ييميز كيميموخاطبلريميزه تقديم ائدين.

- گونئی آزربایجانین خالخال شهری نین کندلری نین بیرینده آنادان اولوب،خالقیمیزین بیر چوخ حیصه سی کیمی اقتصادی چتینلیک لر اوجباتیندان اولکهنین باشقا شهرلرینه اوجومله دن رامسر سونرا کرج شهرلرینه عآييلم ايلهبيرليكده کوچمک مجبورییتینده اولموشام. کرج ده لیسانسی آلدیقدان سونرابین الخالق حقوق ساحه سی اوزره یوکسک لیسانسی و دوکتورلوغو باکی دولت اونیورسیته سینده اوخوموشام. حال حاضیردا کرج ده یاشاییرام. سیاسیفعالییتیمه گلدیکده ایسه "گاموح" یاراندیغی گوندن بو تشکیلاتدا اولموشام وسون زامانلار تشكيلاتيميز يئني گاموح آدي ايله فعاليتيني داوامائتديرمكده دير.

2.  يئني گاموح ون حاقيندا و خصوصيله اونون "گاموح"لا فرقي حاقيندا نهدئيرسینيز؟

- گاموح یاراندیغی گون‌دن، اونون مقصدلرین‌دن بیری گونئیآزربایجان‌لی‌لاری میللی منافع اوغروندا بیر آرایا گتیرمک ایدی. میللیحاق‌لار اوغروندا، میللی ایدئولوژیمیزه دایانا‌راق سفربرلیک یاراتماق اوچون، قاباقکی ایللرین چاتیشمامازلیق‌لارین و آخسارلیق‌لارین آرا‌دانقال‌دیرماق ایستییردیک. ایچریده اولان اؤرگوت مرکزیتی گلیشمه‌یه دوغروگئدن دییشمه‌لری اؤنده توتسا دا، بو حاقدا تشکیلاتین او واختکی باشقانیطرفین‌دن مانعه‌لر واریدی. دئموکراتیک دیرلره دایانان یئنی دوزنلمه‌لریقبول ائتمه‌ین اؤرگوت باشقانی، نهایتده ایستئفا وئردی. آنجاق بوایستئفا‌دان 6 آی کئچمه‌سینه باخمایا‌راق، تشکیلاتین رسمی امانت‌لرینیاؤرگوته تسلیم ائتمه‌ییب، اونلاری گیروو توتا‌راق سویستیفاده ائتدیک‌دنسونرا، انرژیمیزی ایچ مسئله لرله توکتمه یک دئیه، مرکزی کومیته‌نین سسبیرلیگی و قورولتای صلاحیت‌لی توپلانتی نین اونایلاماسی ایله، تشکیلاتینآدینی دییشیب “یئنی گاموح” اولا‌راق فعالیت وئرمه‌سینه قرار وئریلدی.

سیاسی حرکاتین گلیشمه پروسئسینده، تپکیسل‌لیک‌دن، دویقوسال‌لیق‌دان، شخصمئحورلیک‌دن بیر آشاما ایره‌لی گئدیب، سیستئم مئحورلییه چاتماق اوزونزامان ایچینده قاچینیلمازدیر. حاضیردا، یئنی گاموح اؤلکه ایچینده فعالیتگؤسترن ، مدنی-سیاسی موباریزه یؤنتمین اؤنده توتان، آچیق تشکیلات‌دیر.
مرکزی کومیته‌میز هوجوما معروض قالمادان آیلار اؤنجه آچیق فعالیت قراریناگلمیشدی. بو حاقدا او زامان آچیق بیر جبهه یاراتماق اوچون، بیر سیراسیاسی فعال‌لاریمیزلادا دانیشیق‌لاریمیز اولموشدو. آنجاق مرکزیکومیته‌نین بیر چوخونون توتوقلانماسی بو ایشی لنگیتدی. آچیق موباریزنی میللی حرکتیمیزین اؤز هدف‌لرینه اولاشماسی دوغرولتوسوندا، چوخ گرکن بیرآددیم حساب ائدیریک. بیز آچیق آیدین اولا‌راق حاق ایستک‌لریمیز اوغروندابوتون مدنی –سیاسی یؤنتم‌لردن ایستیفاده ائتمیی دوشونوروک. بونون آغیرهزینه‌لری اولاجاغینی دا گؤز اؤنونده توتان یولداش‌لاریمیزین، بئله‌لیکله
داها مسولیت‌لی، داها رئال قرارلار وئره‌جک‌لرینه اینانیریق.


3.  آذربايجان ميللي قورتولوش حركاتي نين حاضيركي دٶورونوكوتلوي لشمه، سياسي يئتگين ليك و اٶز كادرلارييني يئتيرمك باخيملاريندانهانسي مرحله لرده گٶروسوز؟

- منجه بونلار بیر بیری ایله یاناشی گئدیرلر. باشقا سوزله دئسک، آزربایجانمیللی حرکاتی یاراندیغی گوندن کوتله ویلشمک لن یاناشی سیاسی یئتکینلیک واوز کادرلارینی یئتیرمه یه دوغرو ایره لی له ییر. اورنک اولاراق میللیموناسیبت لرده میدان حرکتلری ایله میللی شوعور یایقین لاشیر، دیگر طرفدنتشکیلاتلاریمیز دا، اونیورسیته لرده بیلگین کادر لار یئتیشمکده دیر.

4. كئچميشده سياسي مدني حركاتا قوشولان گنجلر، يوكسك تحصيلي باشا ووراركن،درحال كاريئريست و كونسرواتيو اولوردولار. سيزين جاوابدان ائله چيخير كيآرتيق بو باخيمدان يئني بير دٶورون شاهيدي ييك. سيزين جاوابدان بو يوزومدوزمي؟

- یوکسک تحصیلینی باشا وورماقلا کئچمیش اویرنجی لرده ایکی آچیدان ده ییشمه باش وئریر.بیرینجی سی اونلارین یاشلاری چوخالیرو بو اوزلویونده کانسئرواتیولییه دوغرو اینسانی آپاران عامیللردندیر. ایکینجی سی ایسه یوکسک تحصیلینی بیتیرمیش، ایش تاپمیش بیریسی نین موحیطین غالیب ده یرلری اساسیندا اوماجاقلارا جاواب وئرمه سیدیر. ائولنمک،ایش تاپماق،پول قازانماق، ده یر کیمی بو اینسانلارا باسقی گتیرمک ده دیر. الده اولان یئنی ایمکانلار یعنی ایش، پول و بونا بنزرلر، فردین اوزلویونده موحافظه کارلیغی آرتیریر. بو کانسئرواتیولیی اونله ین عامیل ، گوجلو موباریزه فلسفه سینه دایانان اورقانیک تشکیلاتین اولماسیدیر.

اورگانیک تشکیلاتلارین اولماماسی اوجباتیندان تحصیلاتینی باشا ووراناویره نجیلر نه ائده جک لرینی بیلمه یه رک پاسسیولشیمک مجبورییتیندهاولوردولار. عادی یاشاییشین گونده لیکی گئتدیکجه اونلاری موباریزه دناوزاقلاشدیریردی. حال حاضیردا گنجلریمیز تشکیلاتلانماغین ضرورتینی دویاراق بو استقامتده ایره لی له ییرلر. یعنی کئچمیشه گوره بو حاقداگلیشمه وار. اورنک اوچون یئنی گاموح بوتون چاتیشمازلیقلارینا رغما اوزاویه لرینی انقلابی روحییه ده ساخلاماغی باشاریبدیر. توتوقلاناندوستلاریمیزین دورومونا باخساق، بونو راحاتجا گورمک اولار

5.  توپلومون كونسرواتيو زومره لري كيمي تانينان تكنوكراتلار و اورتاطبقه نين ميللي حركاتلا موناسيبتي نه يئرده دير؟

- آزربایجان میللی حرکاتی سیاسی، اجتمایی و مدنی بیر حرکاتدیر. مختلیفاجتمایی قاتا منسوب اولان اینسانلار، بو حرکاتا قوشولوب ایسته دیکلریقوللاردا چالیشیرلار. تکنوکراتلارین و اورتا طبقه نین میللی حرکاتلاموناسیبتینه گلدیکده ایسه، اونلارا منسوب اولان اورگانیک بیر سیستئمیناولمادیغیندان بو موناسیبتی اویره نمک چتیندیر. آنجاق اولکه مسئوللارینینسوسیال پروبلم لرین حللینده باجاریقسیزلیغی اورتا طبقه نی وتئکنوکراتلاری آزدا اولسا محافظه کارلیقدان  چیخارتماغا سووق ائده جک وطبیعی اولاراق، اونلار محافظه کارلیقلاریندان دولایی اوستون جریاناقاتیلاجاقلار.

6. بوردا بير اٶنملي سوآل بودور كي، عجبا همن حاكيميتين باجاريقسيزليغينيتجروبه ائدن طبقه لر، ميللي حركاتي آلترناتيو كيمي يعني همن پروبلمريچٶزه بيلن بير قوه كيمي گٶره بيليرلر؟ اساسن سيزجه ميللتيميزين گٶزونده،ميللي حركات، يالنيز مٶجود وضعيتين تنقيدچي سي كيمي گٶرنونور يا مٶوجودوضعيتي ياخيشلاشديرا بيلن بير اثباتي قووه كيمي؟

- اجتمایی-سیاسی بیر حرکات،هم موجود دورومو سوآل آلتینا آپارمالی،همده اونا آلتئرناتیو اولماقدا گورونمه لیدیر. بئله اولمازسا گوج توپارلایانماز. اوسته لیک بو حرکاتین موخاطب لری ده، بو حاقدا ماراقلیدیرلار. اجتمایی-سیاسی بیر حرکات بو ماراقلارا جاواب وئرمک مجبورییتینده دیر. بو ایسه سوزو گئده ن حرکاتین ایدئولوژیسنده یانسییر. میللی حرکات گئت-گئده گوجله نرسه دئمه لی اونون تنقیدی یونو ایله یاناشی، اثباتی یونو ده میللتین ایستک لرینه اویغونلاشمالیدیر.

حال حاضیردا میللی حرکاتمیللتیمیزین گوزونده موجود دورومون تنقیدچیسی کیمی گورونور اونونمیللتیمیزین گوزونده مووجود وضعیتی یاخشیلاشدیرا بیلن بیر اثباتی قووه یهچئوریلمه سی اوچون گوجله نملی و میللتیمیزین اینامینی قازانماغی گرهکلیدیر. آیدین دیر کی بونا گرکن، ایچریده یعنی میللت ایچینده فعالیتگوسترن گوجلو تشکیلات اولمالیدیر.

7. آذربايجان ميللي قورتولوش حركاتي نین اينديكي مرحله سيني ماهيتاعتيباريله نه آدلانديرماق اولار؟

- گونئی آزربایجان میللی حرکتی‌نین ایندیکی دورومونو موختلیف آچی‌لارداندیرلن‌دیرمک اولار. عمومییتله میللی دئموکراتیک حرکاتیمیزین توتدوغوموباریزه ایستراتئژی‌سی، گوج قونومو، کوتلویلشمه سویه‌سی و اورتا‌داکیهدف‌لری آچی‌سین‌دان بو دورومو دیرلن‌دیرمک گرکیر. اؤرنک اوچون گوجقونومو و ایرانداکی گوج دنگه‌سی باخیمین‌دان، میللی حرکاتیمیز مونفعیلاویونجو دوزیین‌دن، ائتکین اویونجو مرحله یسنه کئچمکده‌دیر. قاراداغزلزه‌له‌سی زامانی و اورمو گؤلو اعتراضلاریندا بو گلیشمه‌یه شاهیداولدوق. و یا خود میللی حرکتین دینامیسمی باخیمیندان داها  آرتیق کوتلویلشیب، بین الخالق آلاندا یئر آچماق اوچون اوزونو تنقید ائدیب، یئنییوللار و تشببوثلره جان آتماقدا دیر.

8. گٶزلنيلدي يي كيمي، قاراداغدا باش وئرميش فاجيعه بيرسيرا مسئله لره ايشيقساچدي. هم گونئي آذربايجانين سيويل توپلومو و هم ميللي فعال لارين سوسيالايشلرده پتانسيلي حاقيندا قضاوت ائتمه يه اساسلار وئردي. سيز اٶزموشاهيده لريز و الده ائتدي ييز معلومات اساسيندا بو ايكيمسئله(سوسيالتوپلوم و ميللي فعال لارين پتانسيلي) نه دييه بيلرسيز؟

-میللی فعاللاریمیزین بورادا اشتیراکی اونون گوجلو پوتانسیله مالیکاولدوغونو اورتایا قویدو. آیریجا آزربایجانین یاشیل حرکاتا اولانموناسیبتینده گوروندویو کیمی، قاراداغ زلزله سی بیر داها ثوبوت ائتدی کیآزربایجان میللی حرکاتی، سیویل توپلومونو تام ایچینه آلمیش دورومدادیر.

باشقا طرفدن ایسه هر نه دن اونملی میللی حرکات بو ایشده هم میللتیمیزیناعتمادینی قازاندی و هم اوز شبکه سی نین قابلیتینی اجتماعی بیر مقولهده ده سینادی کی، تام اوغورلو ایدی.

9. اگر شرطي اولاراق، قادينلارين مساوات طلب ائدن حركاتيني "قونشو"يا "ياناشي" حركات آدلانديرساق، ميللي قورتولوش حركاتيني، اونونلارموقاييسه ائتمك اولارمي؟ (هم آذربايجان و هم "ايران" قادينلار حركاتيلاموقاييسه ائده بيلرسيز).

گئنل اولا‌راق باخیلدیقدا، گونئی آزربایجان میللی حرکاتی ماهیت اعتباریایله ایران قادین حرکاتین‌دان فرق‌لی حرکت‌دیر. قادین حرکاتی اؤزلویوندهاجتماعی حرکت ساییلیر، میللی حرکت ایسه میللی و سیاسی حرکت‌دیر. دوغرودورکی، ایراندا قادین-کیشی برابرلیینی الده ائتمک قارشیسیندا سیاسی سیستمده  دایانیر، بودا قادین ایستک‌لری‌نین بعضن باشقا سیاسی ایستک‌لرلهاوزلاشماسینا گتیریب چیخاریر. آنجاق بونا باخمایا‌راق ایران قادین حرکتیایسته دیی زامان موستقیل حرکتده ده بولونابیلیر. اونلار سیاسیباخیشلاریندان‌ آسیلی اولمایا‌راق بیر بیرلری ایله امکداش‌لیقائده بیلیرلر. آزربایجان دا ایسه، قادین حاق‌لاری ایله یاناشی میللی حاق‌لاریمیزدانیوخسون اولدوغوموزا گؤره، (گونئی)آزربایجان قادین حرکاتی دئیه یئنی بیراولقو اورتایا گلمیش‌دیر. بو حرکت هله گنج حرکات ساییلیر و بیر سیرافعاللاری میللی حرکتله مشترک دیر. بو سببدن بعضا میللی حرکتین ایچینده
دیرلنیر. آنجاق گله‌جکده بو ساحه نین اوزل فعاللارینین سایی سیچوخالدیقجا، بو دوروم دییشه بیلر و آزربایجان قادین حرکاتی زامان زامانسیاسی آخین‌لاردان موستقیل حرکت ائتمک دورومونا دا گله بیلر ویا خودبوگونکو ایران قادین حرکاتی کیمی، اونلار دا سیاسی باخیشلاریندان‌ آسیلیاولمایا‌راق بیر آرایا گله بیلرلر. بیردکی گونئی آزربایجان میللی حرکاتیمودئرن بیر جریان اولدوغونا گؤره، قادین حقوقونون دا الده ائدیلمه‌سینیاؤز ایستک‌لری ایچینده یئرلشتیرمیشدیر، اؤزللیکله  بیز یئنی گاموحاولا‌راق قادین‌لارین برابرلیک ایستک‌لرینی اؤز اساس ایستک‌لریمیزدن حسابائدیریک. بو مسئله ده، گونئ آذربایجان قادین حرکاتینی داهادا کوتلویلشمه‌یهگتیریب چیخاراجاقدیر.

10.   "عموم ايران" (سراسري) سياسي آخينلاري و سياسي تشكيلاتلاري كيميتانينان قوه لرين سياسي و تشكيلاتي حاضيرليغي، بيزيم قورتولوش حركاتيلهموقاييسه اولا بيلرمي؟

- سیاسی یئتکینلیک و کادر یئتیشدیرمک اوسته لیک ماددی رئسورسلاری، مطبوعاورگانلاری و مئدیا باخیمیندان آزربایجان میللی حرکاتیندان قات-قات گوجلوو موقایسه اولونماز دره جه ده دیرلر. آنجاق آزربایجاندا میللی حرکاتینسؤیلم باخیمیندان گوندمده اولدوغو بیر طرفدن، او جریانلارین مییللیمسئله نی رسمیته تانیمادیقلاری و عینی حالدا میللتیمیزین کئچمیشده اولاناعتمادینین قارشیلیغینی وئرمدیکلری اوچون، بو ایمکان‌لار میللی حرکتلهموقاییسه‌ده کؤلگه‌یه دوشوب.

11. ياديزا ساليرام  كي، نئچه ايل اٶنجه "اصلاحات" دٶورونده، تهرانين لالهپاركيندا 8 مارت دونيا قادينلار گونو موناسيبتيله خانيم سيمينبهبهاني نين رهبرليك ائتدي يي تجمع، خاريجده فعال اولان بوتون فارسمئدياسي نين ساپورتيلا هفته لرله رئكلام آردينجا، جمعي ايكي-اوچ نفريبير يئره توپلايا بيلدي. هابئله باشقا موناسيبتلرده فارس اوپوزيسيونو نونتشبوثسيزلييي و حتي ياشيل حركاتين تئز سٶنمه سيني نظره آلساز،آذربايجان ميللي قورتولوش حركاتي حاقيندا، اوپتيميست اولماغا اساسگٶرمورسوز؟

- قید ائتدییم کیمی، فارسلار سیاسی یئتکینلیک، کادر یئتیشدیرمک، ماددیرئسورسلا، یازیلی اورگانلار و مئدیا باخیمیندان آزربایجان میللیحرکاتیندان قات-قات گوجلودورلر. آنجاق اونملی سی بوردادیر کی، بوتونبونلارا رغما میللت اونلاری سینادیغینا گوره - یاشیل حرکاتی لیدرلری نین حاکمییتده اولدوغو دورده و باشقا فارس اوپوزیسیونون سیاسیعملکردلری-اونلار میللتین اعتمادینی قازانا بیلمه ییب لر. بو ایسهاونلارین چاتیشمایان جهتی دیر. آزربایجان میللی حرکاتینا گلدیکده ایسه بوحرکات میللتیمیزین اعتمادینی قازانماقدا گوجلو پوتانسیله مالیک دیر و اوزفعاللییتلرینده –زلزله ده و اورمو گولو پرابلمینده- بو اعتمادی قازانماغادوغرو ایره لیله ییر. بو ایسه حرکاتیمیزین اوستون جهتی سایلمالیدیر. بوآرادا اونوتمایاق کی بیر اعتراضی فعالیت له، یاپیجی و مسئولیتلی وظیفهلرعهده لنمک آراسیندا فرق وار.

12.  ايران رسمي اورقانلارينا كئچيريلن سئچگي لرده، خصوصيله سون 12 ايلعرضينده، آذربايجان بير طرفدن ضعيف ايشتيراك و باشقا طرفدن، صاندیقلارينباشينداكي سئچيملريله اٶزل بير دوارانيش گٶسترديلر. (يادينيز ساليرام،محسن مهرعلي زاده نين ايشتيراك ائتديي 1384-جي ايلين پريزيدنتسئچگي لرينه) بو پراسئس ين آردينجا، ايكي ايل اٶنجه 1388-جي ايلينسئچگي لري نين آردينجا "جنبش سبز" آدلي بير حركاتين شاهيدي اولدوق. بوحركاتين ايكي ليدريندن بيري نين آذربايجانلي اولماسينا باخماياراق،آذربايجان بو حركاتا بير معنالي ياناشيب و قاتيلمادي. بو رفتارین سببيسيزجه نه ايدي؟  آيا فرضي بير وضعيتده اگر "جنبش سبز" آدلي جريان دوامائتسه ايدي، آذربايجان قورتولوش حركاتي نين ايراده سيندن كنار، بو "جنبش"آذربايجاندا آياق توتا بيلردي مي؟

- وورغولادیغیم کیمی، گونئی آزربایجاندا میللی پروبلم موجوددور،ايران رسمياورقانلارينا كئچيريلن سئچگي لرده، آداي لارين ایستر تورک اولسون ایسترفارس، اولکه ده یاشایان میللت لرین اوزللیک له گونئی آزربایجاندا تورکمیللتی نین میللی حقوقلاری نین برپاسینا داییر آیدین یاناشمامالاری بیردهکی، سوزو گئدن آداي لارين کئچمیش فعالییت لری، سئچکی لرده گونئیآزربایجان تورک لری نین ضعیف ایشتیراکینا سبب اولوب. سئچکییه قاتیلاناینسان‌لارین، آزدا اولسا میللی حاق‌لاریمیزدان دانیشان آدای‌لارا سسوئرمه‌سی ، آزربایجاندا اساس پروبلئمین نه اولدوغونو گؤستریر.

13.  منيم فرضي بير وضعيت حاقيندا وئردي¬ييم سوآلا جاوابينيزي آلماديم.باخمایاراق کی،“جونبئشئ سبز” تام اولا‌راق دایانماییب، و موختلیفمیدان‌لاردا فعالیتینی سورمکده‌دیر. هله اونلارین لیدئرلری و بیر سیراائتکی‌لی اینسان‌لاری زین‌دان‌لاردادی‌لار ، مجازی دونیادا چالیشان‌لاریوار و...

- اگر یاشیل حرکت سونوج آلا‌جاق، اوغور قازانا‌جاق دورومدا اولسایدی‌،آزربایجان تورک میللتینی و رئال باخساق میللی حرکتی اؤز سوکوتونو دوامائتدیرمه یه جکدی. طبیعی کی بو مسئله میللی ایستکلری ده اؤنده توتاراقاولاجاق ایدی بئله اولمازدیسا، چوخ قیسسا مدتلی اولاجاقدی. بیر سیرا
شخص‌لریمیز و تشکیلات‌لاریمیزین او زامانکی توتوم‌لاری بو دئدیک‌لریمین ثوبوتودور.

14.  عجبا "جنبش سبز" فارس ميللتي نين اتنيك حركاتي دير مي؟

- ائتنیک حرکتین ماهیتی و آنا ایستک‌لری ایله یاشیل حرکاتین اوخشارلیغییوخ‌دور. باخمایا‌راق کی یاشیل حرکات فارس بؤلگه‌لری‌نین بؤیوک شهرلریندهاورتایا چیخمیشدی، اوسته‌لیک یؤنتیجی‌لری‌نین و فعال‌لاری‌نین فارسشووینیستی و یا آسیمیله اولموش باشقا میللت‌لردن اولسا دا، بو حرکتائتنیک حرکت ساییلماز. ناقص آنلاییش‌لی دئموکراسی حرکتی ساییلیردی کییالنیز فارس میللتینین منافعینی رهبر توتوردو. اتنیک حرکتلرده داها چوخملیی عونصورلارا داییر ایستک لر سوز قونوسو اولور. یا شیل حرکت نقدر کی،اولکه ده یاشایان میللت لرین میللی حقوقلارینا داییر آیدینجا و عملدهموقعینی اورتایا قویماییب، یالنیز فارس میللتی نه مخصوص بیر حرکاتسایلیرلار.

15. ائله بيل اٶنجه كي سوآليم تام آيدن دئيلدي. فارسلارين اتنيك حركاتيدئيركن، اونلارين اٶز اتنيك قوروپلاري نين ميلل حاقلاريني طلب ائدن حركتيوخ، اتنيك باخيمدان اساسا فارس فعال لاري و فارس وطنداشلارا دايانان بيرحركت كيمي نظرده آليرام. ها بئله غيري فار س ميللترين ايستكلرينيه سويوخياناشماقدا بئله بير قناعته گلمه يه اساس وئره بيلر.

- اگر مسئله یه بو آچیدان یاناشساق، اولکه ده میللی آزینلیقلارینتشکیلاتینی چیخماق شرطیله بوتون تشکیلاتلار- جریانلار او جومله دن "جنبشسبز" فارسلارین ائتنیک تشکیلاتی- حرکاتی ساییلیر. بو جریانلاردا 20-جییوزایللیکده پهلوی لرین حاکمییتی قورولدوقدان سونرا بیر میللت و بیردیل-فارس میللتی و فارس دیلی- ایدئولوژوسو هه له ده  سینماز بیر تابواولاراق، تبلیغ اولونماقدادیر. اولکه ده یارانان تشکیلاتلار بوایدئولوژیه دایاناراق فورمالاشیبلار. محض بونا گوره ده غیری فارس میللت لرین ایستکلرینه سویوق یاناشیرلار. اونا گوره کی، بونلارین اینانجیندافارس یعنی ایرانلی و ایرانلی یعنی فارس دئمک دیر. بونا تاریخی اورنک25-1324 جی ایللرده گونئی آزربایجاندا قورولان آزربایجان دئموکرات فرقهسی نین حاکمییتی دیر کی، توده پارتیاسی طرفیندن ائله ده مثبت
قارشیلانمادی. باخمایاراق کی، هر ایکیسی سوسیالیست ایدئولوژوسونون داشییجیلاریندان ایدیلار.

بو گون ایسه بو سویوق یاناشمالارین چوخونون شاهیدی اولموشوق. بونلار بوگون دئموکرات حتی دینی تشکیلات اولسالار دا غیری فارس میللت لرینایستکلرینه بو گونه دک سویوق یاناشیبلار.

16. آيا استاديوملاردا گئدن ميللي فعال ليغي، قورتولوش حركاتي نيناوندان قاباخكي فعاليتلري نين دوامي و تكامولو گٶرورسوز يا اونلارينكناريندا يئني مئيدانا چيخميش بير فعاليت نٶوعي؟

- میللی حرکاتین قاباخکی فعالیتلری نین داوامی دیر آنجاق تکامولو دئیلدیر.اونا گوره کی، 1381 –جی ایللرده بز قالاسیندا و باشقا یغینجاقلارداوئریلن شعارلار ایندکی استادیومدا وئریلن شعارلار دا  سياسي باخيمدانایره لی له مه يوخدور. بیرده کی، قاباخکی یغینجاقلارین یئرینی و زامانینی میللی حرکت معینلشدیریردی آنجاق بو یغینجاق استادیوملاردا قورولدوغوناگوره یئری ده زامانی دا دولت طرفیندن معینلشدیریلیر. میللی حرکات ساده جهیارانان فرصت دن یارارلانیر و حرکاتی کوتله وی لشدیریر.

17. بو يكي مرحله¬ني موقاييسه ائدركن، بس بابك قالاس نين ايلده بير دفعهكئچيريلمه سي، شهرلردن و مئديا نظارتيندن اوزاق كئچيريلمه فاكتلاريني،اينديكي وضعيتله موقاييسه ده نئجه ديرلنديريرسيز؟

- بابک قالاسی حرکاتی تام انقلابی-سیاسی بیر حرکات ایدی. بو گون ایسهاستادیوملاردا باش وئره ن اولایلارین اوستون جهتی اوندان عبارت دیر کی،میللی ایستک لریمیز اولکه نین بوتون شهرلرینده سسله نیلیر. بو ایسهحرکاتیمیزی کوتله ایچینده یایلماسینا یاردیم ائدیر. باخمایاراق اورموگولونون قورودولماسی و قاراداغ زلزله سی ایله باغلی استادیوم لاردا میللیفعاللیغیمیز گوجلو نومایش ائتدیریلدی، آنجاق اوردا گوستریلن فعاللییت لربابک قالاسی یغینجاغی قده ر تام سیاسی-انقلابی فعالییت حساب ائدیلمز.اونا گوره کی،جمعییتی داها چوخ استادیوملاردا تراختور تیمی نین
اودوب-اودوزماسی ائتکی له ندیریر.

18. بعضي فارس فيكير صاحيبلري، فارس ميللتي نين ايستكلري نين فرديآزادليقلار اطرافيندا فيرلانديغي و سياسي آزادليقلاريين نخبه لره مخصوصبير ايستكلر آدلانديرانلار واردير. بو مودعالا راضياولوب-اولماديغينيزدان آسيلي اولماياراق، آذربايجان كوتله سي نينايستكلريله، آذربايجان ميللي قورتولوش حركاتي نين شعارلاري آراسيندااولان فرقلر نه لرديرلر؟

- شعارلارین بیر چوخ حیصه سی تاکتیکی دير. باخمایاراق کی، تاکتیکی شعارلارقیسا بیر زاماندا فایدالی اولورلار، آنجاق دقت ائتمه لییک کی، بو شعارلارچوخ آز سیاسی آنلام داشییدیغینا گوره  اوزون مددت ده حرکات اوچون منفیتبلیغ لره چئوریلیب ضررلی اولا بیلرلر. بير سيرا شعارلار ايسه چوخ آشيرياولور. كوتله بئله شعارلاري قاورايا بيلمير. دیگر طرفدن، ميللي حركات كيمليك مسئله سینی اؤنده توتدوغو اوچون، عموم ايراندا گوندمده اولانكوتله نين ايستكلرين منيمسه يه بيلمير. اورنك اوچون کوتله اقتصادیدورومدان چوخ سیخینتیدادیر و میللی حرکاتدا اقتصادی خاراکتئر داشییانشعارلار یوخدور. میللی حرکتیمیزین بو ایستک لر و شوعارلاری تمثیل ائدن، هم ده میداندا اولان آلترناتیوی اولمالی دیر.

19. جاوابينيزين بيرينجي حيصه سيني بير نئچه اٶرنكله آرتيق ايضاح بيلرسيزمي؟

- وئریلن شوعارلارین بیر سیراسی عیرقچیلیغین گوستریجی سیدیر و حرکاتیمیزیباشقالاری نین گوزونده عیرقچی حرکات کیمی گوستریر. اوزون بیر موددتآسیمیلایا اوغرامیش هله اوز تاریخینی تانیمایان و دیلینی دوزگون دانیشابیلمه ین بیر میللته ائله جه تبلیغات واسیطه لریمیز یوخ حدینده اولدوغوحالدا آشیری شوعارلارین سسلندیریلمه سی میللتیمیزین بیزه یاخینلاشماسیندامانعه چیلیک توره ده جک. اولدوقجا چالیشیریق کی شوعارلاریمیز باشقا میللتلره حقارت ایچرمه یرک، دوولت چیلییمیزه دوغرو ملموس ایستکلره دایانسین.

20. يقين كي گونئي آذربايجان توپلومو، چوخ حوزه لردن تأثير آلير. ميثالاوچون تهران سياستي،داخيلده فعال اولان فارس موخاليفت، غربدن ياييلانفارس ديل لي مئديا، قوزئي آذربايجان، توركيه، عرب بهاري، ايراندا ياشايانباشقا ميللتلرين سياسي فعاليتلري. سيز بو تأثيرلري نئجه گٶرورسونوز؟

- ایندیکی دونیادا میللت‌لر کئچمیش‌دن داها چوخ، چئوره‌لرینده باش وئرناولای‌لاردان ، آخین‌لاردان و اویونجولاردان تأثیرلنیرلر. سایدیغینیزعامل‌لرین ماهیتی، ایستک‌لری، ایمکان‌لاری و قازانیب-اودوزما‌لاریمیللتیمیزین گله‌جک مئییل لرینه و اؤزل اولا‌راق میللی حرکتهیاخینلاشماسینا تأثیر ائده‌جک. بيرده كي، معاصیر دووروده مئدیالار میللتلرین اویانیشیندا و سیاسی شعورلاری نین فورمالاشماسیندا ان اونملی رولوداشییرلار. گونئی آزربایجان تورک لری ده سوزو گئدن حوزه لردن تاثیرلهنییر و سیاسی شعورونو آرتیریر. آنجاق گونئی آزربایجان میللتی نین میللیشعورونون آرتماسی اوچون گوجلو میللی تئله کاناللارا احتیاجی وار. بونوناولماماسی میللی حرکاتین کوتله ویلشمه سینی لنگیدیر.

21. نورمال حالدا اينسانلارين ان ياييقين ديرلنديرمه متودي، "موقاييسه"اولور. بو باخيمدان قوزئي آذربايجان و توركيه جومهوريتي گونئي ده،گونئي ده و ايراندان حاكيم اولان وضعيتله موقاييسه اولورمو؟

- عمومیتله اینسانلاری اینکشاف ائتمیش دولتلر ائتکیلندیریر. اورنک اوچون بو گون اینکیشاف باخیمیندان گئریه قالمیش افغانستاندولتی هئچ ده اولکه ده یاشایان فارس لارین ماراغینی کسب ائتمیر. حتی فارسکوتله سی ایچینده افغانستاندا اولان دیلداشلارینا هئچ بیر ماراق یوخدور. اونلارلا دیل بیرلیی اولدوقلارینی بئله دانیرلار. طبیعی کی، تورک دولتلرینین اینکیشافی گونئی ده یاشایان میللتیمزه اولوملو تاثیر باغیشلایب وباغیشلاماقدادیر.

22. فارس ديل لي مئديا آراسيندا خصوصي رول اوينايان، فارس ديل لي بي بيسي نين اوزل بير يئري و رولو واردير. بو تله كانال، عمل لي- باشلي، مئديالبير "فارسيستان" كيمي عمل ائدير. سيزجه بو تلويزيونون كانالي تأثيرينيفارس و غيري فارس ميللترين سياسي شعورلارينا نه كيمي تأثيرلر بوراخير؟

- گئنل اولاراق دئمک اولار کی، سیاسی ماراقلارینا باخمایاراق، سوزو گئدنتئله کانال فارس دیلینی دوشونن میللت لرین سیاسی شعورونو آرتیریر. میللیشوعورا گلدیکده، بو تئلئویزیانین بو حاقدا جیددی بیر پروقرامینا شاهیداولمامیشیق. آنجاق نورمال حالدا اورادا چالیشان اینسان‌لار فارس‌لار و یاآسیمیله اولموش تورک‌لر اولورسا، طبیعی اولا‌راق ناقص دئموکراسیآنلاییش‌لی فارس میللتچی‌لیینی یانسیدا‌جاق‌لار و بو تئلئکانال بیرفارسیستان کانا‌لی کیمی گؤرونه‌جک‌دیر.

23. لوطفا بو مسئله ده بير مقاما ديقت ائدين: ايراندا "همكشوري بودن ازهمزباني بودن است" شعاري نين تبليغيله اوزون ايللر مشغول اولموش فارسميللتچي لييي ايندي اٶزو عكس يول گئدير يعني افغانستان، تاجيكستان و حتيتورك جومهوريتلرينده ياشايان "همزبان"لاريني، ايرانداكي "هم كشور"لرينهترجيح وئريرلر.بو ايسه بيزه اوخونان موعظه لرين ترسينه عمل ائتمك دير.
عجبا بيزيم اينسانلاريميز بو شبده بازليغي گٶريب اوردا ياتان مئساژيتحليل ائده بيليرلرمي؟

- اصلینده ده بئله اولمالیدیر. نورمال بیر اینسان هئچده باشقا اولکه لردهیاشایان دیلداشلارینا بیگانه قالمامالیدیر. نئجه کی، میللی فعاللاریمیزقاراباغدا باش وئرن اولایلارا بیگانه قالمایبلار. آنجاق فارس حاکمییتیاوزونه بو حاققی وئره رک، گونئی ده یاشایان سویداشلاریمیزا بو حاققیوئرمیر. بو ایسه چیرکین بیر سیاست دیر. و فارس حاکمییت لری ده بو سیاستیداواملی اولاراق یئریدیبلر. یعنی اونلار اوز منافعلرینی اولکه داخیلیندهبیر شوعار و اولکه خاریجینده تام باشقا بیر شوعاری تبلیغ ائتمک دهگورورلر. بورا دا نظرینیزی بیر مقاما جلب ائدیرم. تبریزده توخونان تبریزخالچاسی اولکه داخیلینده تبریز خالچاسی آدلانیر. آنجاق بو خالچا اولکه دن کنارا چیخدیقدا ایران خالچاسی یوخ" "فارس خالچاسی " PersianCarpet"آدلانیر. بو ایسه ایرقچیلیین ان باریز نومونه سیدیر. اونلار تبریزخالچاسینی اولکه داخیلینده "فارس خالچاسی" آدلاندیرا بیلمزلر. بو سیاستینباش توتا بیلمه یه جه یینی یاخشی بیلیرلر. آنجاق اولکه خاریجینده بوسیاست هله ده یئریدیلمک ده دیر. بیز فارس حاکمییتینه بو حاققی وئریریککی، باشقا دولتلرده حتی تورک جمهورییتلرینده اولان اوز دیلداشلارینابیگانه قالماسینلار. آنجاق اونلار نه اینکی بیزه بو حاققی وئرمیرلر، اوسته لیکبیزلری جاسوسلوقدا اتهاملایب تورمه لره آتیرلار.

24.شاه دٶورونده خاريجده فعال اولان اوپوزيسيون، داخيلده كي رئالليقلاردان چوخ اوزاق ايدي. ايندي سيزين آچيدان، خاريجده جرياندا اولانفعاليتلر نئجه گٶرسنيرلر؟

- اؤنجه لیک له وورغولامالیام کی میللی حرکاتدا ائشیک- ایچری آیریمی ایلهتام موخالیفم و اومید ائدیرم تئزلیکله بونا شاهید اولاق کی، ایچری ایلهائشیک داها اویوملو بیر شکیلده اؤز وظیفه لرینی یئرینه یئتیرسینلر.

سوالینیزا گلدیکده، خاریجده میللی زمینده فعالیت گوسترنلر اکثرا داهاچوخ آشیری رادیکالدیرلار. حتی اولکه دن خاریجه چیخانلاردان بیر چوخو خاریجدهاولانلارین تاثیرینه دوشره ک آشیری رادیکاللاشماغا دوغرو گئدیرلر. من اوزومنئچه ایللر خاریجده اولموشام و اورادا داها چوخ آشیری آددیملارآتیلماسی نین طرفداری ایدیم. آنجاق ایندی کی، اولکه ایچینده یم بونوننقدر رئاللیقدان اوزاق اولدوغونو دویورام.

25.  بو اٶلكه خاريجينده "راديكال" اولماغين سببي خاريجده آزادليغين اولماسيساييلا بيلمزمي؟ ديقت ائدين كي بو اٶنملي بير اينديكاتوردور. يعنيآذربايجانلي اگر خاريجه چيخاندا مٶوقعي ايچري ده اولدوغوندان فرقلنير،اوندا، مسئله ني بئله ده باشا دوشمك اولار كي، خاريجده كي آذربايجانتوركلري نين مٶوقعي، تپگي سيز-باسقي سيز شراييطده،

- طبیعی اولاراق، خاریجده آزادلیغیناولماسی نتیجه سینده  کیمسه هئچ بیر چتینلیک چکمه دن اوز فیکیرلرینی راحاتجاسینادیله گتیریره بیلر. باخمایاراق کی ، حرکاتدا رادیکال دوشونجه لرین اولماسیندا دافایدا وار اما سیاسی فعالیت معقول، سوروملو و الوریشلی عمل ائتمکدئمکدیر.  دیققت ائتملی ییک کی ،خالقیمیزدان چوخ مسافه آچماق و یااولوسلارآراسی سؤیلمه بیگانه اولماق معقول ساییلماز. میللی حرکاتیمیز،میکرومحیطلرده سورومسوزجا دانیشیقلاردان داها جیددی و داها بویوک رئالبیر حرکتدیر. سئویندیریجی دیر کی خاریجده، بونلارا دیققت ائدرکچالیشانلارین سایی سی چوخالماقدادیر.

منجه ایچریده کیلرله ائشیکده کی لرین آراسیندا بیر اوچوروم وار. بواوچوروم اونلاری بیر-بیرینی باشا دوشمه یه ایمکان وئرمیر. اودور کی،سوز-صحبت لر ، توهمت لر و شانتاژلار باشلانیر. بو اوچوروم بیر منطیقیفضادا ایچرینین دورومونو نظره آلماقلا دانیشیق یوللاریلا آرادانقالدیریلمالیدیر. عکس حالدا میللی حرکاتین بیر چوخ انرژی سینی هدره وئرهجک دیر.

26.  اگر من سيزه دئسم كي هله 1990-دان بري داخيلده اولان فيكيرلره خاريجدهمٶوجود اولانلارين آراسيندا ديقت ائديب، چوخ جيددي بير اوچوروم موشاهيدهائتمه ميشم، نه دئيرسيز؟ ميثال اوچون سيزجه بير مقاله نين مٶلفينيتانيمادان، اونون داخيلده يا خاريجده يازيلديغيني بيلمك راحاتمي؟ ياخودبير تاخما ايمضانين صاحيبي نين ايچريده، ديشاريدا يا هر ايكي حوزه دهياشاماسيني آرخايينليقلا بيلمك مومكونمو؟

-بورادا وورغولامالییام کی، میللی حرکت اؤزلویونده ، ماهییتینه باخاراق رادیکال بیر حرکت دیر.آنجاق اوچوروم دئدیکده، رادیکاللیقدا دئییل آشیریلیقدا عملی عقلانییت ده دیر. نظری عقلانییت باخیمیندان بلکه ایچری ایله ائشییین چوخ اوخشارلیغی اولا و هه له ایچریده کیلر داها رادیکال اولالار دا. آنجاق مسئله عملی عقلانییت ده دیر. تاخما آد ایله یازیلان عمل محورلی بیر مقاله ،اوزونو مئیداندا گوسترمیرسه،دئمه لی اونونلا ائشیکده اولانین هئچ فرقی یوخدور. همین تاخما آدلار او زامان گئرچک آنلامدا ایچری نین دورومون گوستره بیلر کی، عمل مئیدانیندا اوزلرین گوسترمیش اولسونلار. تاخما آدلارلا و یا خاریجده کی بللی آدلارلا وئریلن پلانلاری بیز نه استادیوملاردا، نه ایچریده کی  نشراولان درگی لرده، نه محکمه ساوونمالاردا گورموروک.

میللی فعاللاریمیز ایستر ایچریده اولسون ایستر خاریجدهمیللتیمیزین قایغیسینی چکدیینه گوره هر ایکیسی ده تقدیره لایقدیر. میللی مجادله لرده فرقلییاناشمالار بیر-بیرینی تکمیللشدیرمک اوچون بیر-بیرینه دستکاولمالیدیرلار. او کی، ایمضاسیز و یاخود تاخما آدلارلا یازیلان مقالهلرین مولیفلرینین تانینیب – تانینمادیغینا گلدیکده ایسه دئمه لییم کی، بیرینه کی میللیمسئله ایله اوزون مدت دریندن ایلگیلنیر، هانسی یازینین ایچریدن، ائشیکدنو یاخود دوشمن لر طرفیندن یازیلدیغینی تخمین ائتمک هئچ ده چتین دئییل.

 

سایت http://yenigamoh.com ارگان رسمی تشکیلات "یئنی گاموح" (جنبش نو بیداری ملی آذربایجان جنوبی) می باشد. نشر مطالب این سایت با ذکر منبع بلامانع است.

جهت ارتباط سریع با ما، می توانید با آدرس زیر تماس بگیرید. info@yenigamoh.com